erp

Ook belangstelling voor heemkunde?

Jan Bekkers maakte onlangs een filmpje dat een indruk geeft van de werkzaamheden van enkele werkgroepen bij onze heemkundekring. Zie: YouTube.  Misschien ook iets voor u?  Wat krijgt u ervoor terugkrijgt: contacten in een gezellige sfeer, veel waardering en... op tijd een gratis kop koffie/thee! Interesse? Er is veel behoefte aan vrijwilligers die regelmatig een klus verrichten. Zowel praktische werk met de handen, als werkzaamheden waarbij een computer onmisbaar is. Interesse? Neem contact op met secretariaat@erthepe.nl.

                      

                   Wim van Dijk scant oude glasnegatieven voor de digitale fotocollectie van Erthepe. 

Tags:

Het verhaal van de Erpse brandweer

Welke jongen wilde er vroeger niet brandweerman worden? Een lekker stoer beroep! Met loeiende sirenes door het dorp rijden naar een brandhaard en blussen maar. De werkelijkheid is meestal minder romantisch.  Sinds 1941 kent Erp een Vrijwillige Brandweer. Over het wel en wee van de Erpse Vrijwillige Brandweer gaat de presentatie die ex-brandweerman Toine Munsters samen met Anton Timmers op 29 maart a.s. in  gemeenschapshuis Ter Aa in Erp geeft. 

Vuur was vroeger een grote vijand van de mensen. De huizen met een houten gebint en strooien daken waren zeer brandgevaarlijk. Het roken van een pijp of onvoorzichtigheid met het haardvuur in ‘den herd’ kon fataal zijn. Regelmatig brandden er woningen af. Lange tijd probeerden de mensen met leren emmertjes een brand te blussen. Meestal vergeefs. Het snel om zich heen grijpende vuur kon je daarmee niet bedwingen.

Pas in de tweede helft van de 18e eeuw ging het dorpsbestuur in Erp zich intensiever met het bestrijden van brand bemoeien. Er kwamen allerlei veiligheidsregels waaraan  de inwoners zich moesten houden. Geen pijp roken vlakbij een  woning, de as van de haard tenminste 20 treden van  de woning weggooien en geen vlas vlakbij de boerderij bewerken. Er stonden hoge boetes op het niet nakomen van die afspraken.  

In 1782 koopt het dorpsbestuur de eerste brandspuit en een paar jaar later de tweede. De eerste Erpse brandspuit is in 1785 in Gemert ingezet om te helpen bij het blussen van een enorme brand. Bij die brand gingen 50 woningen in de kom van Gemert in vlammen op! Een illustratie van het enorme gevaar dat elke dag in de dorpskom loerde.

Brandweer Erp pomp

Een van de spuiten waarover Erpse brandweer aan het einde van de  19e eeuw beschikte 

Tot de Tweede Wereldoorlog werden mannen die een ambacht beoefenden en in de kom woonden, aangewezen als brandweerman. Niks geen vrijwilligheid. Als je later dan de brandspuit bij een brand aankwam, kreeg je zelfs een flinke boete. Pas tijdens de Tweede Wereldoorlog komt daar verandering in.

De eerste Erpse vrijwillige brandweer is in 1941 opgericht. De auto van Piet Barten, veeverloskundige, deed dienst als ‘brandweerauto’. Die motorisering was een enorme stap vooruit! Na 1945 is de Erpse brandweer geleidelijk steeds professioneler gaan werken. In 1956 wordt een deel van de oude jongensschool brandweerkazerne en liet de gemeente een slangentoren bouwen. De uitrusting van de brandweermannen wordt steeds beter.  De brandweer ging andere taken dan het blussen van branden op zich nemen. 

Toine Munsters laat in zijn presentatie zien, wat er de afgelopen 75 jaar veranderde. Anton Timmers zal daarna ingaan op de organisatie van de brandweer anno 2016. 

Het verhaal van de Vrijwillige Brandweer in Erp wordt door Toine Munsters en Anton Timmers verteld op dinsdagavond 29 maart a.s. in gemeenschapshuis Ter Aa (Den Uil 1 te Erp).  De presentatie begint om 20.00 uur. Leden van Erthepe hebben gratis toegang. Niet leden betalen € 2,50 entree.

 

Tags:

Erp algemeen

Na in de vroegste periode deel te hebben uitgemaakt van het Graafschap Rode (Sint-Oedenrode), kwam Erp in de 13e eeuw bij het hertogdom Brabant als onderdeel van de Meierij van 's-Hertogenbosch en bleef het ressorteren onder het kwartier Peelland.

Sinds 1300 is Erp officieel een gemeente, wanneer Hertog Jan II van Brabant haar inwoners het recht geeft tot het gebruik van de gemeente gronden voor een jaarlijkse cijns van 6 Leuvensche ponden. Vruchtgebruikers van de heerlijkheid zijn de heren van Erp die wonen op Kasteel Frisselstein te Veghel. Erp en Veghel waren dan ook gedurende het ancien regime als heerlijkheden verenigd onder één heer en werden in stukken betreffende de Meierij gezamenlijk aangeduid als Veghel en Erp, wat de historische verbondenheid tussen deze plaatsen onderstreept. De verbondenheid komt bijvoorbeeld tot uiting in het gehucht Ham, dat oorspronkelijk deels tot Erp en deels tot Veghel behoort. De grootste bebouwing ligt in de voormalige gemeente Veghel, maar het belangrijke herenhuis en naamgever van het gehucht De Hamse Hoef, ligt in de voormalige gemeente Erp.

Erp vormde de grens van de Meierij van 's-Hertogenbosch en paalde met haar gemeente aan de dorpen Boekel en Uden, die eertijds behoorden tot het Land van Ravenstein. Eeuwenlang waren er tussen Erp en deze dorpen geschillen over het juiste verloop van de gemeentegrenzen. Toch was Boekel voor de inwoners van Erp een toevluchtsoord, wanneer Erp samen met de Meierij van 's-Hertogenbosch in 1648 aan de Staatsen wordt toegewezen en daarmee aan de Verenigde Nederlanden komt. De katholieke eredienst wordt verboden, waarop de inwoners van Erp in Boekel hun grenskerk bouwen. Boekel behoorde immers niet tot Staats-Brabant, maar tot het Vrije Land van Ravenstein.

Erp bleef tot 1994 een zelfstandige gemeente en werd toen, in het kader van een gemeentelijke herindeling, bij de gemeente Veghel gevoegd.

 

Dorpsontwikkeling

Erp was nooit een belangrijke plaats, maar was altijd een tamelijk groot dorp. Begin 19e eeuw omschrijft de koster Adriaan Brock uit Sint-Oedenrode op zijn tocht door de Meierij het dorp Erp als volgt:

‘Het is een groot echter geen schoon dorp, wyl er de huizen zeer verspreid liggen, en men treft er behalven het Raad- of Gemeentehuis weinig aanmerkenswaardig aan.’

Dit oude raadhuis (een ontwerp van de cartograaf Verhees uit Veghel) treft men heden ten dage nog in de kom van Erp. Erp is, evenals Veghel, ontstaan rondom een doorwaadbare plaats in de rivier de Aa. Het middelpunt van Erp is altijd de Sint-Servatiuskerk geweest, vanwaaruit de lintbebouwing zich uitwaaierde. Later werd de agrarische ruimte tussen deze linten opgevuld met kleinschalige woonwijken. Uitbreiding van het woningenbestand vindt momenteel vooral plaats aan de westzijde van Erp, richting Veghel.

 

Bezienswaardigheden

Nuvola single chevron right.svgZie ook de lijst van rijksmonumenten in Erp

 De Sint-Servatiuskerk van Erp werd in 1844 gebouwd. Dit is een zogenaamde Waterstaatskerk, die ontworpen werd door Arnoldus van Veggel in een neoclassicistische stijl. In 1896 sloeg de bliksem in de spits van de toren, waardoor deze vervangen moest worden. Architect Pierre Cuypers maakte het ontwerp voor een nieuwe spits die in 1897 voltooid werd. Ook ontwierp hij een nieuw altaar.

  • Van de Stoomzuivelfabriek "St. Jozef" uit 1916 is het gebouw gerestaureerd. Het bevat een eerste steen die duidelijk maakt dat de pastoor hier toentertijd de belangrijkste autoriteit was.
  • Een eenvoudige Mariakapel bestaande uit een Mariabeeld in een bakstenen nis, uit 1993.
  • De Watermolenstraat herinnert nog aan de dubbele watermolen op de Aa die hier vanaf de Middeleeuwen heeft gestaan, maar die in 1896 is gesloopt. Op de plaats van de watermolen bevindt zich nu een mengvoederbedrijf.

 

Economie

Erp kent een aantal grote bedrijven die vrijwel allemaal in dienst van de intensieve veehouderij staan, zoals een zeer groot transportbedrijf voor voedingsstoffen; Fransen Mengvoeders, dat sinds 2002 tot de Fransen-Gerrits Groep behoort, en een bedrijf dat drink- en voedersystemen produceert.

 

Natuur en landschap

Erp ligt in het dal van de Aa. Deze beek werd in het begin van de 20e eeuw volledig gekanaliseerd, maar anno 2010 is men bezig haar een meer natuurlijk karakter te geven. Een belangrijk natuurgebied, Het Hurkske, bevindt zich ten zuidoosten van Erp. Ten noorden van Erp liggen de Goorse Bossen, een naaldbosgebied van 97 ha, gelegen op stuifduintjes nabij het dal van de Leijgraaf. De gemeente Veghel is eigenaar van het gebied. Het eigenlijke dal vormt een natte ecologische verbindingszone.

 

Landschappelijke ontwikkeling

De gemeente Veghel is bezig met het aanleggen van natuurgebieden ter compensatie van de aanleg van de snelweg A50. Het is de bedoeling het landelijk gebied een grotere ecologische en recreatieve waarde te geven.

 Een omvangrijk project is de herontwikkeling van de Aa. Voor het beekdal zijn doelstellingen ten aanzien van natuurontwikkeling, waterbeheer, recreatie, landschap, landbouw en archeologie vastgelegd. De uitwerking bestaat tussen de A50 en de kom van Erp onder meer uit de aanleg van vistrappen, kikkerpoelen, vis- en kanoplaatsen, fietspaden en een meer natuurlijke meanderende loop van de beek met glooiende en begroeide oevers. Het project sluit aan op sortgelijke ontwikkelingen in de dorpen Heeswijk-Dinther en Berlicum.

 

Cultuur in Erp

  • Harmonie OBK, opgericht in 1920: harmonieorkest en slagwerkgroep.
  • Terpsichore Erp, kerkkoor opgericht in 1979
  • Blaaskapel De Durdauwers, opgericht in 1959
  • Lokale televisie: De Erpse Lokale Omroep was begin jaren 90 een tv-zender op de kabel in Erp en werd door vrijwilligers draaiende gehouden. Begonnen als kabelkrant werden er in de laatste jaren van haar bestaan ook nieuwsprogramma's gemaakt waarin verslaggevers wetenswaardigheden uit het dorp en omstreken presenteerden. Nadat Veghel en Erp zijn samengegaan in de gemeente Veghel, is na een korte samenwerking met Skyline tv (lokale omroep van Veghel) de Erpse Lokale Omroep opgeheven.
  • Onze Lieve Vrouwe en Catharinagilde Erp, schuttersgilde, opgericht 1494, herleefd in 1978 op zondag 25 juni

 

Foto: 
Abonneren op RSS - erp